Cột nhà gỗ có những loại nào? Tìm hiểu chi tiết

Cột nhà gỗ là cấu kiện quan trọng có nhiệm vụ nâng đỡ kết cấu mái và tạo cân đối cho tổng thể công trình. Tùy theo vị trí, hình dáng và loại gỗ sử dụng cột nhà được phân thành nhiều loại khác nhau. Tìm hiểu đặc điểm từng loại sẽ giúp gia chủ lựa chọn phương án phù hợp khi thiết kế và thi công nhà gỗ truyền thống.             

Gian vườn có hồ cá Koi trong nhà gỗ lim 3 gian

Cột nhà gỗ có những loại nào?        

Trong kiến trúc nhà gỗ truyền thống hệ thống cột có vai trò nâng đỡ kết cấu, phân bổ tải trọng và tạo sự cân đối cho tổng thể công trình. Dựa vào vị trí và chức năng cột nhà gỗ thường được chia thành 4 loại chính gồm: cột cái, cột quân, cột hiên và cột hậu.           

Cột cái 

Cột cái là những cột chính có kích thước lớn thường nằm ở vị trí trung tâm của các gian nhà. Đường kính cột cái nhà gỗ 3 gian khoảng 26 – 36cm tuỳ theo quy mô và khả năng chịu lực. Đây là bộ phận quan trọng giúp nâng đỡ hệ khung mái và liên kết các cấu kiện phía trên đảm bảo độ vững chắc cho công trình nhà gỗ.        

Cột quân   

Trong hệ thống cột nhà gỗ cột quân hay còn gọi là cột con nằm ở vị trí hai bên cột cái và có kích thước đường kính nhà thường nhỏ hơn cột cái. Cột quân nhà gỗ 3 gian có đường kính khoảng 24 – 30cm. Cột quân có vai trò nâng đỡ hệ xà và các cấu kiện liên kết, đồng thời tạo cân đối trong kết cấu nhà gỗ truyền thống. Việc bố trí cột quân cần đảm bảo liên kết đồng bộ giữa các bộ phận giúp hệ khung gỗ ổn định và phân bổ tải trọng hợp lý.    

Cột hiên

Cột hiên được bố trí ở khu vực hiên nhà, phía trước công trình và có đường kính từ 22 – 28cm. Cột có nhiệm vụ nâng đỡ phần mái hiên tạo khoảng không gian chuyển tiếp giữa bên trong và bên ngoài góp phần tăng tính thẩm mỹ cho mặt tiền nhà gỗ. Ngoài yêu cầu về độ chắc chắn cột hiên còn được chạm khắc hoa văn hoặc tạo hình phù hợp với phong cách kiến trúc của công trình.    

Cột hậu 

Cột hậu là cột ở phía tường sau nhà thường có kích thước tương đương hoặc nhỏ hơn cột hiên, khoảng 22 – 26cm. Vị trí, kích thước và số lượng cột hậu phụ thuộc vào kiểu kiến trúc, mặt bằng cũng như phương án thiết kế của từng ngôi nhà.  

>> Xem thêm: Tên các cấu kiện nhà gỗ cổ truyền Việt Nam   

Đặc điểm của từng loại cột trong nhà gỗ truyền thống

Mỗi loại cột trong nhà gỗ truyền thống có vị trí, chức năng và kích thước riêng, tạo liên kết thống nhất cho hệ khung gỗ. Xin mời quý vị cùng tìm hiểu đặc điểm của từng loại nhà gỗ dưới đây:      

Đặc điểm của cột cái

• Có đường kính lớn nhất trong hệ thống cột, thường được lựa chọn theo quy mô và kết cấu công trình.
• Thân cột chắc khỏe, chịu tải trọng lớn từ hệ thống xà, kẻ và kết cấu mái truyền xuống.
• Thường được gia công cân đối, đảm bảo độ thẳng, hạn chế cong vênh và nứt tách.

Đặc điểm của cột quân

• Có kích thước nhỏ hơn cột cái, tạo sự phân cấp rõ ràng về tỷ lệ giữa các hàng cột.
• Thân cột thường có đường kính vừa phải, phù hợp với tải trọng và khoảng cách giữa các cột.
• Được bố trí đồng bộ với cột cái và hệ xà, bảo đảm sự cân đối của khung nhà.

Đặc điểm của cột hiên

• Thường có đường kính nhỏ hơn cột quân, phù hợp với kết cấu phần hiên.
• Chiều cao và tỷ lệ thân cột được tính toán để tạo độ vươn mái và khoảng thông thoáng phía trước nhà.
• Bề mặt cần được xử lý kỹ do thường xuyên chịu tác động của mưa, nắng và độ ẩm.

Đặc điểm của cột hậu

• Kích thước được xác định theo kết cấu phía sau nhà, thường nhỏ hơn hoặc tương đương cột quân tùy thiết kế.
• Có tỷ lệ phù hợp với chiều sâu nhà và hệ thống cấu kiện liên kết phía sau.
• Yêu cầu độ ổn định cao, đặc biệt tại những vị trí tiếp giáp tường hậu hoặc khu vực dễ tích tụ hơi ẩm.

Lưu ý: Kích thước và tỷ lệ các loại cột không cố định với mọi công trình. Đường kính, chiều cao và khoảng cách giữa các cột cần được xác định dựa trên quy mô nhà, loại gỗ, kết cấu khung và bản vẽ thiết kế thực tế.   

Những lưu ý khi lựa chọn cột nhà gỗ  

Lựa chọn cột nhà gỗ cần cân nhắc đồng thời yếu tố kết cấu, chất lượng vật liệu và tính thẩm mỹ để bảo đảm công trình bền vững, hài hòa với kiến trúc truyền thống. Cụ thể:  

• Xác định kích thước theo quy mô công trình: Căn cứ vào số gian, chiều cao nhà, khẩu độ và tải trọng mái để lựa chọn đường kính, chiều dài phù hợp.  
• Chọn gỗ có chất lượng tốt, phù hợp mục đích sử dụng: Ưu tiên gỗ có độ bền cao, không bị mục ruỗng hoặc mối mọt để nâng cao tuổi thọ công trình.   
• Đồng bộ giữa cột và hệ khung nhà gỗ: Kích thước, kiểu dáng và chất liệu cần hài hòa với hệ xà, kẻ, kèo và các cấu kiện khác đảm bảo tính thống nhất về kết cấu và thẩm mỹ.   
• Tính toán kết cấu và xử lý chân cột phù hợp: Xác định khả năng chịu lực, phương án liên kết với móng và giải pháp chống ẩm tại chân cột nhằm hạn chế tình trạng mục gỗ, nứt hỏng trong quá trình sử dụng.    

>> Xem thêm: Mẫu nhà có sân vườn đẹp: Không gian xanh cho cuộc sống an yên 

Việc lựa chọn đúng loại cột nhà gỗ cùng kích thước phù hợp sẽ giúp công trình đảm bảo được độ bền, kết cấu vững chắc và tính thẩm mỹ. Nếu quý vị có nhu cầu thiết kế và thi công nhà truyền thống, hãy liên hệ Nhà gỗ Phúc Lộc qua số hotline 0973 812 666 để được tư vấn phương án phù hợp.         

Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc

Số điện thoại: 0973812666

Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm

Xưởng sản xuất: xã Hạ Bằng, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)

>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ

>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp