Vì sao bàn cúng cơm luôn đặt ở gian giữa nhà gỗ truyền thống?

Bàn cúng cơm thường được đặt tại gian giữa của ngôi nhà gỗ truyền thống đây là vị trí trung tâm mang tính trang nghiêm và thể hiện ý nghĩa tâm linh. Gian giữa là không gian đặt bàn thờ tổ tiên, nơi tiếp khách và diễn ra các nghi lễ quan trọng của gia đình. Việc đặt bàn cơm thờ tại gian giữa không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với ông bà, tổ tiên mà còn khẳng định vai trò của không gian thờ tự trong đời sống tinh thần của người Việt.  

Gian vườn có hồ cá Koi trong nhà gỗ lim 3 gian

>> Xem thêm: Mẫu nhà có sân vườn đẹp: Không gian xanh cho cuộc sống an yên

Gian giữa trong kiến trúc nhà gỗ truyền thống

Gian giữa trong kiến trúc nhà gỗ truyền thống giữ vai trò trung tâm, gắn liền với không gian thờ cúng thể hiện ý nghĩa về văn hoá và tâm linh. Cụ thể: 

• Gian giữa là trục trung tâm của ngôi nhà: Gian giữa có vai trò kết nối toàn bộ không gian và định hình kiến trúc tổng thể nhà gỗ truyền thống. Không chỉ là điểm giao thoa về bố cục, gian giữa nhà gỗ còn là vị trí mang giá trị tinh thần sâu sắc, nơi hội tụ sinh khí cũng như trật tự gia phong.  
• Gian giữa gắn với không gian thờ cúng: Bàn thờ tổ tiên và bàn cúng cơm được đặt ở vị trí gian giữa là nơi linh thiêng nhất của ngôi nhà. Tất cả các nghi lễ quan trọng như: gỗ chạp, lễ Tết, cưới hỏi… Vì vậy gian giữa nhà gỗ cổ truyền trở thành trung tâm tinh thần và thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” trong văn hoá Việt.

Ý nghĩa tâm linh khi đặt bàn cúng cơm ở gian giữa

Trong tâm thức của người Việt gian giữa không chỉ là không gian kiến trúc, mà còn kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Đặt bàn cúng cơm tại gian giữa nhà gỗ thể hiện ý nghĩa về tâm linh và ý nghĩa triết lý sâu sắc. Xin mời quý vị cùng tìm hiểu cụ thể dưới đây:        

Quan niệm “trung cung” trong tư duy truyền thống

Trong kiến trúc nhà cổ Bắc Bộ gian giữa là vị trí trung cung, trung tâm của không gian sống. Theo tư duy về âm dương và ngũ hành thì:

• Trung tâm là nơi tụ khí.
• Trung tâm là nơi ổn định và điều hoà các phương.
• Trung tâm tượng trưng cho trục nối trời, đất và người. 

Chính vì vậy, bàn thờ tổ tiên đặt ở gian giữa nhà gỗ thể hiện tổ tiên là trung tâm tinh thần của gia đình. Khi bàn cúng cơm đặt ở gian chính mang ý nghĩa dâng lên tại trung cung, có nghĩa là nơi trang nghiêm và linh thiêng nhất của ngôi nhà. Nếu đặt bàn cơm thờ ở gian phụ hoặc lệch sang bên, về mặt biểu tượng sẽ giảm đi tính chính vị.        

Cúng cơm không chỉ là nghi lễ mà là sự hiện diện thường ngày

Lễ cúng cơm không đơn thuần là tín ngưỡng, mà còn thể hiện ý nghĩa:   

• Tầng đạo hiếu: Cơm là bữa ăn hàng ngày và khi dâng cơm thể hiện ý nghĩa tổ tiên vẫn được mời về dùng cơm cùng con cháu. Điều này thể hiện sự duy trì mối liên hệ và không phải chỉ có việc lớn thì con cháu mới nhớ tới tổ tiên.
• Tầng tâm linh và năng lượng: Trong quan niệm dân gian nơi trung cung có khí ổn định, vì vậy khi cúng cơm sẽ giữ sự ấm cúng và tránh tán khí.
• Tầng xã hội và biểu tượng: Gian giữa nhà gỗ là nơi tiếp khách, đặt bàn thờ và diễn ra các nghi thức quan trọng. Khi đặt mâm cơm cúng tại gian giữa khẳng định gia đình coi trọng đạo thờ cúng như giá trị cốt lõi, không phải việc phụ. 

Mối quan hệ giữa bàn thờ và bàn cúng cơm

Mối quan hệ giữa bàn thờ và bàn cúng cơm trong không gian nhà truyền thống là mối quan hệ gắn bó về không gian, chức năng và ý nghĩa tâm linh. 

• Mối quan hệ về vị trí không gian: Bàn thờ thường được đặt cố định ở gian giữa là vị trí trang nghiêm của ngôi nhà. Bàn cúng cơm được đặt phía trước hoặc bên dưới bàn thờ trong những dịp cúng giỗ, lễ Tết. Bàn thờ là không gian linh thiêng, trong khi đó bàn cơm thể hiện tính thời điểm.
• Mối quan hệ về chức năng: Bàn thờ là nơi đặt bát hương, bài vị, di ảnh tổ tiên thể hiện ý nghĩa về tâm linh. Bàn cúng cơm là nơi bày biện lễ vật, mâm cơm dâng cúng trong các dịp cụ thể như giỗ chạp, ngày sóc vọng, lễ Tết. Có thể hiểu bàn cúng cơm là phần thực hành nghi lễ, còn bàn thờ là trung tâm tín ngưỡng.
• Quan hệ về ý nghĩa tinh thần: Bàn thờ thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, bàn cúng cơm thể hiện sự chăm lo, tưởng nhớ tới tổ tiên ông bà thông qua dâng lễ vật. Hai yếu tố kết hợp tạo nên không gian thờ cúng trang nghiêm và mang tính biểu tượng. 

Hy vọng với những chia sẻ ở trên sẽ giúp quý vị giải đáp được câu hỏi vì sao bàn cúng cơm luôn đặt ở gian giữa nhà gỗ truyền thống. Mọi thắc mắc cần tư vấn làm nhà gỗ kẻ truyền, quý gia chủ vui lòng liên hệ Nhà Gỗ Phúc Lộc qua số hotline 0973 812 666 để được hỗ trợ tận tình nhất. 

Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc

Số điện thoại: 0973812666

Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm

Xưởng sản xuất: xã Hạ Bằng, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)

>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ 

>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp